Utvrđenje Gradac se nalazi sedam kilometara istočno od Krepoljina, na uzvišenju koje dominira dolinom Mlave, na početnom delu Gornjačko-ribarske klisure. Upravo na tom mestu Mlava pravi veliku okuku, probijajući se oko krševitih litica Đule.

Povoljan položaj za kontrolu puta, koji je dolinom Mlave vodio u rudonosne krajeve Istočne Srbije, određivao je strateški značaj ovog utvrđenja, a konfiguracija terena je uticala na njegov nepravilan oblik prilagođen liticama, koje su ga štitile sa tri strane. Najpristupačniji je bio prilaz sa jugozapada.

Zbog gustog rastinja i nepristupačnosti, vrlo su slabo vidljivi bedemi i prateći objekti, a verovatno je postojalo i podgrađe. Kameni bedemi utvrđenja debeli su oko jednog metra. Arheološkim istraživanjima 1981. godine obuhvaćena je samo crkva skromnih dimenzija 9.85 x 4.75 m, očuvana do visine od jednog metra, koja se nalazi na istočnom obodu utvrđenja. Velikim delom je pre istraživanja bila opljačkana i uništena od strane tragača za blagom. Imala je jednobrodnu osnovu sa polukružnom apsidom na istoku i pripratom na zapadu. Na zidovima su očuvani tragovi živopisa, a u priprati dve zidane grobnice u kojima su verovatno bili sahranjeni ktitori crkve. Zidana je direktno na steni, sa vidljivim tragovima starijeg objekta.

Za pouzdano datovanje čitavog utvrđenja i same crkve biće neophodna dodatna istraživanja čitavog kompleksa. Na osnovu postojećih skromnih podataka, pretpostavlja se da je korišćeno sa prekidima od ranovizantijskog do pozno srednjovekovnog perioda.

© 2017-2022 Завичајни музеј Хомоља у Жагубици
Трг Јована Шербановића 5 12320 Жагубица

Free Joomla templates by L.THEME